lotvOu. Arkadaşlar kimyanın en zor konusu ilk ünite olan maddemi acaba herşeyi kapsıyor..Ve buharlaşma,kaynama noktaları,yoğunluk gibi konuları karıştırıyorum güzelce anlatabilecek biri var hal değişimleri sırasında sıcaklık sabittir kütle nasıl ya 2 maddeden özkütlesi büyük olanın buharlaşma hızı daha mı büyük oluyor ve kaynama noktası düşük valla bu kısım 2-3 saat harcadım sıcaklık artığında buharlaşma hızı,yoğunluk, hepsi artar mı hal değişiminde kütle değişimi olmaz hacim değişimi olur maddenin ne olduğunu bilmiyosan hacim artar azalır diyemezsin her hal değişiminde sıcaklık sabity değildir, saf maddelerin ve doymuş çözeltilerin hal değişiminde sıcaklık değişmez. sıcaklık artınca buharlaşma hızı artar sanırım emin değilim yoğunluğu bilemeyiz ama genelde düzenliden düzensize geçerken yoğunluk azalır katısı sıvısında batmayan maddelerde geçersizdir sanırım doymamış bi çözeltiyse artar yoksa değişmez Madde konusu bence en zor konu. Benim açımdan zor değil rahtlıkla kavrıyorum ama sözel bir konu olduğu için ve mantığınıza çok iyi oturması gerektiği için diğer konulara göre zor denebilir. Çok iyi anlatan bir kaynak ve çok iyi soru bankasıyla her soru tipine bakmak lazım. quoteOrijinalden alıntı radressss hal değişiminde kütle değişimi olmaz hacim değişimi olur maddenin ne olduğunu bilmiyosan hacim artar azalır diyemezsin her hal değişiminde sıcaklık sabity değildir, saf maddelerin ve doymuş çözeltilerin hal değişiminde sıcaklık değişmez. sıcaklık artınca buharlaşma hızı artar sanırım emin değilim yoğunluğu bilemeyiz ama genelde düzenliden düzensize geçerken yoğunluk azalır katısı sıvısında batmayan maddelerde geçersizdir sanırım doymamış bi çözeltiyse artar yoksa değişmez Suda öyle olmuyor ona özel birşey ama soru bankalarında hep suyu soruyorlar yoğunluğu 4 derece en üst safhada bunun madde miktarıyla alakası yok hacim sıcaklık artıkça artıyor dimi peki 0 dan 4 derece giderkende yoğunluk artıyor kütle sabit alırsak hacim azalıyor mu o aralıkta. Birde sorum şu 2 sıvı mesela özkütlesi küçük olan üstte yüzüyor dimi zeytinyağı su gibi küçük olanın buharlaşma hızı daha mı büyüktür ve kaynama noktası daha mı küçüktür ?..Sabit basınç altında gazların hacmi artarsa yoğunluğuda artarmı birde quoteOrijinalden alıntı phantasy* quoteOrijinalden alıntı radressss hal değişiminde kütle değişimi olmaz hacim değişimi olur maddenin ne olduğunu bilmiyosan hacim artar azalır diyemezsin her hal değişiminde sıcaklık sabity değildir, saf maddelerin ve doymuş çözeltilerin hal değişiminde sıcaklık değişmez. sıcaklık artınca buharlaşma hızı artar sanırım emin değilim yoğunluğu bilemeyiz ama genelde düzenliden düzensize geçerken yoğunluk azalır katısı sıvısında batmayan maddelerde geçersizdir sanırım doymamış bi çözeltiyse artar yoksa değişmez Suda öyle olmuyor ona özel birşey ama soru bankalarında hep suyu soruyorlar yoğunluğu 4 derece en üst safhada bunun madde miktarıyla alakası yok hacim sıcaklık artıkça artıyor dimi peki 0 dan 4 derece giderkende yoğunluk artıyor kütle sabit alırsak hacim azalıyor mu o aralıkta. Birde sorum şu 2 sıvı mesela özkütlesi küçük olan üstte yüzüyor dimi zeytinyağı su gibi küçük olanın buharlaşma hızı daha mı büyüktür ve kaynama noktası daha mı küçüktür ?..Sabit basınç altında gazların hacmi artarsa yoğunluğuda artarmı birde 1Su sadece 0 ile +4 derece arasında diğer maddelerden farklı davranır. Normalde 0'dan başlayarak sıcaklığı artırılan maddenin yoğunluğu azalır ve bu durum su için 0-4 derece arasında farklı ama 4'den sonra diğer maddelerle aynıdır. Su için 0'dan +4 dereceye kadar yoğunluk artar ve max değerini yani 1'i alır. Sonrasında ise diğer maddelerde olduğu gibi yoğunluğu azalmaya başlar. Hacim ise 0-4 arasında azalarak +4 derecede min değerini alır. Sonrasında ise diğer maddelerde olduğu gibi artmaya başlar. 2Yoğunluk ile kaynama noktası arasında bağlantı kurulamaz. Buharlaşma hızı, cismin sıcaklığı kaynama noktasına yaklaştıkça artar çünkü kaynama noktası, buharlaşmanın max olduğu andır. Mesela örnek verirsek; aKaynama noktası 100derece olan X sıvısı 50derecede bKaynama noktası 110derece olan Y sıvısı 50 derecede ise X'in sıcaklığı kaynama noktasına daha yakın olduğu için buharlaşma hızı daha yüksektir 3Sabit sıcaklıkta formülüne göre basınç ve sıcaklığı sabit tutarsan ve hacmi artırırsan n yani mol sayısı da aynı oranda artacağı için yoğunluk değişmez. quoteOrijinalden alıntı _ AWESOME _ quoteOrijinalden alıntı phantasy* quoteOrijinalden alıntı radressss hal değişiminde kütle değişimi olmaz hacim değişimi olur maddenin ne olduğunu bilmiyosan hacim artar azalır diyemezsin her hal değişiminde sıcaklık sabity değildir, saf maddelerin ve doymuş çözeltilerin hal değişiminde sıcaklık değişmez. sıcaklık artınca buharlaşma hızı artar sanırım emin değilim yoğunluğu bilemeyiz ama genelde düzenliden düzensize geçerken yoğunluk azalır katısı sıvısında batmayan maddelerde geçersizdir sanırım doymamış bi çözeltiyse artar yoksa değişmez Suda öyle olmuyor ona özel birşey ama soru bankalarında hep suyu soruyorlar yoğunluğu 4 derece en üst safhada bunun madde miktarıyla alakası yok hacim sıcaklık artıkça artıyor dimi peki 0 dan 4 derece giderkende yoğunluk artıyor kütle sabit alırsak hacim azalıyor mu o aralıkta. Birde sorum şu 2 sıvı mesela özkütlesi küçük olan üstte yüzüyor dimi zeytinyağı su gibi küçük olanın buharlaşma hızı daha mı büyüktür ve kaynama noktası daha mı küçüktür ?..Sabit basınç altında gazların hacmi artarsa yoğunluğuda artarmı birde 1Su sadece 0 ile +4 derece arasında diğer maddelerden farklı davranır. Normalde 0'dan başlayarak sıcaklığı artırılan maddenin yoğunluğu azalır ve bu durum su için 0-4 derece arasında farklı ama 4'den sonra diğer maddelerle aynıdır. Su için 0'dan +4 dereceye kadar yoğunluk artar ve max değerini yani 1'i alır. Sonrasında ise diğer maddelerde olduğu gibi yoğunluğu azalmaya başlar. Hacim ise 0-4 arasında azalarak +4 derecede min değerini alır. Sonrasında ise diğer maddelerde olduğu gibi artmaya başlar. 2Yoğunluk ile kaynama noktası arasında bağlantı kurulamaz. Buharlaşma hızı, cismin sıcaklığı kaynama noktasına yaklaştıkça artar çünkü kaynama noktası, buharlaşmanın max olduğu andır. Mesela örnek verirsek; aKaynama noktası 100derece olan X sıvısı 50derecede bKaynama noktası 110derece olan Y sıvısı 50 derecede ise X'in sıcaklığı kaynama noktasına daha yakın olduğu için buharlaşma hızı daha yüksektir 3Sabit sıcaklıkta formülüne göre basınç ve sıcaklığı sabit tutarsan ve hacmi artırırsan n yani mol sayısı da aynı oranda artacağı için yoğunluk değişmez. Peki Herhangi iki sıvı kaynamaya başladığında buhar basınçları eşit olur dimi X sıvısı 78 olsun Y 100 ile y nin buhar basınçları eşitmidir mesela birde x veya y nin sıcaklığını artırırsak artırdığımız maddenin mi buharlaşma hızı daha çok sıcaklığa bağlı dimi dış basınç azalmalı vs quoteOrijinalden alıntı phantasy* quoteOrijinalden alıntı _ AWESOME _ quoteOrijinalden alıntı phantasy* quoteOrijinalden alıntı radressss hal değişiminde kütle değişimi olmaz hacim değişimi olur maddenin ne olduğunu bilmiyosan hacim artar azalır diyemezsin her hal değişiminde sıcaklık sabity değildir, saf maddelerin ve doymuş çözeltilerin hal değişiminde sıcaklık değişmez. sıcaklık artınca buharlaşma hızı artar sanırım emin değilim yoğunluğu bilemeyiz ama genelde düzenliden düzensize geçerken yoğunluk azalır katısı sıvısında batmayan maddelerde geçersizdir sanırım doymamış bi çözeltiyse artar yoksa değişmez Suda öyle olmuyor ona özel birşey ama soru bankalarında hep suyu soruyorlar yoğunluğu 4 derece en üst safhada bunun madde miktarıyla alakası yok hacim sıcaklık artıkça artıyor dimi peki 0 dan 4 derece giderkende yoğunluk artıyor kütle sabit alırsak hacim azalıyor mu o aralıkta. Birde sorum şu 2 sıvı mesela özkütlesi küçük olan üstte yüzüyor dimi zeytinyağı su gibi küçük olanın buharlaşma hızı daha mı büyüktür ve kaynama noktası daha mı küçüktür ?..Sabit basınç altında gazların hacmi artarsa yoğunluğuda artarmı birde 1Su sadece 0 ile +4 derece arasında diğer maddelerden farklı davranır. Normalde 0'dan başlayarak sıcaklığı artırılan maddenin yoğunluğu azalır ve bu durum su için 0-4 derece arasında farklı ama 4'den sonra diğer maddelerle aynıdır. Su için 0'dan +4 dereceye kadar yoğunluk artar ve max değerini yani 1'i alır. Sonrasında ise diğer maddelerde olduğu gibi yoğunluğu azalmaya başlar. Hacim ise 0-4 arasında azalarak +4 derecede min değerini alır. Sonrasında ise diğer maddelerde olduğu gibi artmaya başlar. 2Yoğunluk ile kaynama noktası arasında bağlantı kurulamaz. Buharlaşma hızı, cismin sıcaklığı kaynama noktasına yaklaştıkça artar çünkü kaynama noktası, buharlaşmanın max olduğu andır. Mesela örnek verirsek; aKaynama noktası 100derece olan X sıvısı 50derecede bKaynama noktası 110derece olan Y sıvısı 50 derecede ise X'in sıcaklığı kaynama noktasına daha yakın olduğu için buharlaşma hızı daha yüksektir 3Sabit sıcaklıkta formülüne göre basınç ve sıcaklığı sabit tutarsan ve hacmi artırırsan n yani mol sayısı da aynı oranda artacağı için yoğunluk değişmez. Peki Herhangi iki sıvı kaynamaya başladığında buhar basınçları eşit olur dimi X sıvısı 78 olsun Y 100 ile y nin buhar basınçları eşitmidir mesela birde x veya y nin sıcaklığını artırırsak artırdığımız maddenin mi buharlaşma hızı daha çok sıcaklığa bağlı dimi dış basınç azalmalı vs Aynı ortamdalarsa ve tüm şartlar eşit ise kaynama anlarındaki buhar basınçları aynı ve açık hava basıncına eşittir. "X ile y nin buhar basınçları eşitmidir mesela birde x veya y nin sıcaklığını artırırsak artırdığımız maddenin mi buharlaşma hızı daha çok oluyo." kısmını anlamadım Biraz daha açık anlatırsan iyi olur. Buhar basıncı artmaz dimi,buharlaşma hızı artar. Buhar basıncı dediğimiz şey buharlaşma hızı zaten Ortam şartları değişmiyorsa, sıcaklığı artan maddenin buhar basıncıbuharlaşma hızı kesinlikle artar. tekrar edilmesse çok çabuk unutulacak bi konu ama kesinlikle zor değil... quoteOrijinalden alıntı _ AWESOME _ Buhar basıncı dediğimiz şey buharlaşma hızı zaten Ortam şartları değişmiyorsa, sıcaklığı artan maddenin buhar basıncıbuharlaşma hızı kesinlikle artar. kısmen aynı mesela bildiğim kadarıyla sıvının yüzeyi arttıkça burharlaşma hızı artar fakat buhar basıncı Buharlaşma hızı sıcaklık/safsızlık/sıvı yüzeyi vs. daha çok fiziksel koşullara bağlı. Buhar basıncı da artar ama buhar basıncı daha çok maddenin cinsiyle ilgili. Bir de buhar basıncı dış basınca açık hava basıncına eşitlendiği an sıvı kaynamaya başlar. Ayrıca buharlaşma her sıcaklıkta ve yalnızca sıvı yüzeyinde gerçekleşirken, kaynama belli bir sıcaklıkta ve sıvının her yerinde gerçekleşir. Bu bilgileri iyi oturtmak lazım, yoksa YGS Fen'de soru kaçırmak an meselesi. Söylediklerinize katılıyorum bir o kadar kapsamlı ve ygs için çok önemli bir konudur. Zorluğu konu yelpazesinin geniş olmasından kaynaklanıyor türlü türlü sorular var çünkü. Sürekli soru çözmek gerekli. phantasy* Sorduğun soruları arkadaşlar cevaplamış; eğer kafana takılan şeyler olursa buraya yazarsan yardımcı olmaya çalışırım. Kolay gelsin. quoteOrijinalden alıntı gelenbevili172hhc quoteOrijinalden alıntı _ AWESOME _ Buhar basıncı dediğimiz şey buharlaşma hızı zaten Ortam şartları değişmiyorsa, sıcaklığı artan maddenin buhar basıncıbuharlaşma hızı kesinlikle artar. kısmen aynı mesela bildiğim kadarıyla sıvının yüzeyi arttıkça burharlaşma hızı artar fakat buhar basıncı Söylediğin şey doğru. Sıvı yüzeyi buharlaşma hızını etkilerken buhar basıncını etkilemez. Kimyacımız hep şöyle derdi Antalya FDD'de olanlar tanırlar Makinist'i Kimyanın en zor konusu Madde ve Özellikleri'dir. Yanlışların çoğu o konudan çıkar. Doğru yaptığınızı zannedersiniz ama yanlış yapmışsınızdır. Kimyayı hafife almayın. Adam haklıydı. Su 100 derecede buharlaşır ifadesi yanlış mesela. Su her sıcaklıkta buharlaşır. En bilindik örneği. Gek gelelim kasmayın siz kimyayı. Kolay soruyorlar bencede en zor konudur madde ve özellikleri. zaten bilindiğin aksine en zor konular hep en kısa konulardır mesela;olasılık madde ve özellikleri biyolojide hücre felan çünkü bu tip konularda hep ayrıntı sorulur onun dışında türev organik gibi konular sadece ezberdir ve çoğu kitap öss'de nerden çıkacak iyi bilir ve ona göre anlatır konuyu geçen yıl dersane hocamız organikten hiç ayrıntı sormadılar sormazlarda diyor du haklı çıktı 2 sıvının kaynama noktası mesela 78 e 100 noktasını geçtiği anda buhar basınçları atm deki basınca eşit oluyor dimi Birde 1 atm saf su at saf su tuzlu su olsun atmleri büyük olanın buhar basınçları büyük oluyo ve kaynama noktasını geçerse tuzlu su ve saf suyun buhar basınçları eşit oluyor dimi kaynama sıcaklığına madde miktarı,ısıtıcı gücü gibi şeylerin etkisi var mı ve madde miktarı neleri etkiler özhacimi,erime-kaynama noktası veya süresini etkiler mi ? quote2 sıvının kaynama noktası mesela 78 e 100 noktasını geçtiği anda buhar basınçları atm deki basınca eşit oluyor dimi Buhar basınçları açık hava basınıcına atm eşitlendiği an kaynama başlar. Yani evet, eşit oluyor. quoteBirde 1 atm saf su at saf su tuzlu su olsun atmleri büyük olanın buhar basınçları büyük oluyo ve kaynama noktasını geçerse tuzlu su ve saf suyun buhar basınçları eşit oluyor dimi Hayır, tuzlu suyun safsızlığı daha düşük olduğu için kaynama noktası daha yüksek olur, dolayısıyla 1atm basınç altında tuzlu su ve saf su kaynarken tuzlu suyun buhar basıncı daha büyüktür. Çünkü ikisnin kaynama noktası farklı, kaynama noktasını geçitklerinde ikisinin de buhar basıncı ayrıdır, eşit olmaz. quotekaynama sıcaklığına madde miktarı,ısıtıcı gücü gibi şeylerin etkisi var mı ve madde miktarı neleri etkiler özhacimi,erime-kaynama noktası veya süresini etkiler mi ? Kaynama sıcaklığı/noktası saf maddeler için sabittir. Sadece mevcut maddenin bu sıcaklığa erişme süreleri farklı olabilir, ama bu sıcaklık değişmez madde aynı kaldığı sürece. Madde miktarı, ısıtıcı gücü vs. kaynama süresini etkiler, kaynama noktasını değiştirmez. Ama maddenin cinsiyle alakalı yani maddenin ayırt edici özellikleri olan özkütle, özhacim, özısı, safsızlık kaynama noktasını etkiler; yani kaynama noktasını değiştirir. Soruları açık ve tane tane yazsan biraz daha kolay olur, bu türlü ayırt etmesi zor oluyor. welt91 tuzlu su ve saf su kaynarken1 atmde tuzlu suyun buhar basıncı fazla olur demişsin yanlışın bildiği tuz saf suyun sıcaklığının artmasını zorlaştırır ama her zaman aynı ortamda kaynayan maddelerin buhar basıncının aynı olması gerekirdiye biliyorum yanlışım varsa şimdiden affola ayrıca bir noktada bir soru da ben sorayım iki sıvı birbiri içerisinde çözünürse kaynama noktası eğrileri yatay çizgi olur değil mi? yani şu şekilkatı çözündüğünde yatay çizgi olmadığını biliyorum; _/ / bizim kimya hocamız hep şöyle derdi "Hocam, Enerjiden 20 test çözdüm, yeter mi? yeter de artar bile.. "Hocam, Maddeden 100 test çözdüm, yeter mi? YETMEEEZZ... otur bir daha çöz... Sayfaya Git Sayfa Osmotik basınç ile turgor basıncı arasındaki fark, emme kuvvetini içindeki çözünmüş katı moleküllerin hücrenin yüzeyine yaptığı basınca osmotik basınç içinde bulunan suyun hücre zarına yaptığı basınçtır. Osmotik basıncın artışı ile hücrede su alma isteği artar. Osmotik basınç ile turgor basıncı arasındaki farka ise emme kuvveti basınç ile turgor basıncı arasındaki fark, emme kuvvetini basınç ile emme kuvveti doğru orantılıdır. Turgor basıncı ile osmotik basınç ve emme kuvveti ise ters Çözelti Hücre sitoplazmasının yoğunluğundan daha yüksek yoğunluğa sahip çözeltilere hipertonik çözelti yoğunluğu hücrenin yoğunluğundan daha yüksek olduğundan dolayı emme kuvveti de hücrenin emme kuvvetinden daha yüksektir. Bu nedenle su molekülleri osmoz ile hücreden çözeltiye geçer. Dolayısıyla hücre, su kaybederek büzülür. Bu olaya plazmoliz denir. Plazmoliz sonucu hücrenin osmotik basıncı ve emme kuvveti artar, turgor basıncı ise Çözelti Yoğunluğu hücre sitoplazmasının yoğunluğuna eşit olan çözeltidir. Yani hücre, ortamı ile denge hâlindedir. Hücre ile çözelti arasında madde alışverişi olur fakat eşit oranda olur. Bu nedenle hücrenin osmotik basıncı, emme kuvveti ve turgor basıncı Çözelti Yoğunluğu, hücrenin sitoplazmasının yoğunluğundan daha az olan çözeltilerdir. Su molekülleri osmoz ile hücrenin içine doğru hareket eder. Hücrenin turgor basıncı artarken osmotik basıncı ve emme kuvveti azalır. Hücrenin bu şekilde su alarak şişmiş hâline turgor taşımayan hücreler hipotonik ortamlarda aşırı su aldıklarında patlayabilir. Bu olaya hemoliz denir. Fakat çeperi olan hücreler örneğin bitki hücreleri turgor durumuna gelir. Hemoliz olmazlar. Çünkü çeperleri serttir. Su basıncına dayanabilir. yyPlazmoliz olmuş hücre, hipotonik ortama konulduğunda su alarak eski hâline döner. Bu olaya da deplazmoliz farklı yoğunluklara sahip çözeltilere atıldığında hücrede görülen değişimler şu şekildedirHücrenin farklı ortamlardaki su değişimi N Normal değerHemoliz Özkütle nedir sorusunun fizikte yanıtı bir cismin kütlesinin hacmine oranıdır. Bir maddenin birim hacmine ne kadar kütle sıkıştırılmış, yani yoğun olduğunun göstergesidir. Bu yüzden yoğunluk da denir. Matematiksel olarak özkütle ya da yoğunluk şöyle gösterilir Özkütlenin veya yoğunluğun formülü d=\frac{m}{V}m cismin kütlesini, V hacmini gösterir. Özkütlenin birimi kg/m3tür, g/cm3 olarak da verilebilir. Kütle ve hacim skaler olduğu için özkütle de skalerdir, ayrıca türetilmiş bir büyüklüktür. Özkütleleri farklı olan bu beş sıvı birbirine karışmıyor Yoğunluk sabit sıcaklık ve basınçta sabittir, ama sıcaklık ya da basınç değişirse o da değişir. Çünkü hacim, sıcaklık ve basınca göre değişir oysa kütle değişmez. Özkütle maddenin ayırt edici bir özelliğidir, sabit sıcaklık ve basınçta tüm maddelerin özkütleleri birbirinden farklıdır. Grafiklerden Özkütle Hesaplama Bir öğrenci 5 cam bilye ile bir deney yapıyor. Odanın sıcaklığının ve basıncının sabit olduğunu kabul ediyor. Amacı cam için kütle ve hacim ilişkisini araştırmak. Bunun için cam bilyelerin kütlelerini ölçüyor, sonra birer birer su dolu dereceli silindirin içine atarak hacimlerini ölçüyor. Ölçüm sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiş. Son sütunda kütlenin hacme oranını hesaplayıp yazmış. Kaç bilye Kütle – m g Hacim – V cm3 m / V g / cm3 1 5 2 2,5 2 10 4 2,5 3 15 6 2,5 4 20 8 2,5 5 25 10 2,5 Bu verileri kullanarak üç grafik çizebiliriz Kütle hacim grafiğinden yoğunluk Tablodaki verilerden eğer kütle ve hacim sayı çiftlerini kullanırsak bir grafik çizebiliriz. Bu grafik şöyle görünür. Kütlenin hacme bağlı olarak nasıl değiştiğini gösteren fonksiyon bir doğrudur mavi çizgi. Bu doğrunun eğimi kütlenin hacme oranını yani özkütleyi verir. Kütle hacim grafiği bize kütle arttıkça hacmin de arttığını ve özkütlenin sabit kaldığını gösteriyor. Bu grafiğe göre özkütleyi, mavi doğrunun üstündeki herhangi bir noktayı kullanarak hesaplayabiliriz. Örneğin m,V=15 g, 6 cm3 noktasını alalım d=\frac{m}{V} = \frac{15 \space g}{ 6 \space cm^3}= 2,5 \space g/cm^3Özkütle hacim grafiği Tablodaki verilerden son sütunda yer alan özkütle ile buna karşılık gelen hacim sayı çiftlerini kullanarak bir grafik daha çizebiliriz. Özkütlenin hacme göre nasıl değiştiğini gösteren fonksiyon hacim eksenine paralel bir doğrudur yeşil çizgi, eğimi sıfırdır. Hacim artsa da özkütle sabit kalıyor. Bu, özkütle hacme göre değişmez anlamına gelir. Hacim artmasına rağmen cam bilyelerin özkütlesi 2,5 g/cm3 kalmış. Özkütle kütle grafiği Tablodaki verilerden özkütle ile buna karşılık gelen kütle sayı çiftlerini kullanarak son bir grafik daha çizebiliriz. Özkütlenin kütleye göre değişimini gösteren fonksiyon kütle eksenine paralel bir doğrudur mor çizgi, eğimi sıfırdır. Kütle artsa da özkütle değişmiyor. Bu, özkütle kütleye göre değişmez demektir. Kütle artsa da cam bilyelerin özkütlesi hep 2,5 g/cm3 olmuş. Farklı maddelerin kütle hacim grafikleri ile özkütle karşılaştırması Aşağıdaki tabloda farklı dört metalin eşit hacimleri için V = 10 cm3 kütle ve özkütle değerleri verilmiş. Madde türü Kütle – m g Hacim – V cm3 m/V g / cm3 Demir 78 10 7,8 Kurşun 113 10 11,3 Cıva 136 10 13,6 Altın 193 10 19,3 Bu değerlerin kütle hacim grafiğinde gösterimi şöyledir Özkütle arttıkça kütle hacim grafiğinin eğimi artar. Üstteki grafikte en dik eğimin altının, sonra cıvanın, sonra kurşunun, en son da demirin eğimi olduğu görülüyor. Saf maddeler için özkütle hesaplanması Saf maddeler tek bir element ya da bileşikten oluşur, yapılarında yabancı başka madde bulunmaz. Örneğin, saf su, altın, gümüş, cıva ya da kurşun saf maddedir. Saf maddelerde özkütle hesaplanırken tanımda verdiğimiz matematik modeli kullanılır. Örnek soru 1 – Özkütle ve hacimden kütle hesaplama Özkütlesi 2,7 g/cm3 olan saf alüminyumdan yapılmış hacmi 20 cm3 olan bir bloğun kütlesi kaç gramdır? Çözüm Özkütlenin tanımını hatırlayalım. d = \frac{m}{V}Buradan kütleyi çekebiliriz. Eşitliğin iki tarafını da V ile çarpalım. V \times d =\frac{m}{\cancel{V}} \times \cancel{V} m = d \times VArtık sayıları yerleştirebiliriz. m= 2,7 \space g/cm^3 \times 20 \space cm^3 = 54 \space gÖrnek soru 2 – Özkütle ve kütleden hacim hesaplama Kütlesi 120 g, özkütlesi 0,8 g/cm3 olan saf etil alkolün hacmi kaç cm3tür? Çözüm Yine tanımdan başlayalım d = \frac{m}{V}Bu kez hacmi çekelim. Eşitliğin iki tarafını da önce V ile çarpalım, sonra dye bölelim. V \times \cancel{d} \times \frac{1}{\cancel{d}} = \frac{m}{\cancel {V}} \times \cancel{V} \times \frac{1}{d} V=\frac{m}{d} Şimdi sayıları yerleştirebiliriz. V=\frac{120 \space g}{0,8 \space g/cm^3} = 150 \space cm^3Karışımlar ve alaşımlar için özkütle hesaplanması İki ya da daha fazla saf maddenin bir araya gelmesiyle oluşan maddelere karışım denir. Şekerli su, tuzlu su ve hava karışımdır. Biri metal olmak üzere iki ya da daha fazla maddenin bir araya gelmesinden oluşan maddelere alaşım denir. Örneğin tunç, bakır ve kalay metallerinin oluşturduğu bir alaşımdır. Aşağıdaki örnek soru sadece Fen Lisesi öğrencileri için, bunu isterseniz geçebilirsiniz. Örnek soru 3 – Etil alkol ve su karışımının özkütlesi Özkütleleri sırasıyla 0,8 g/cm3 ve 1 g/cm3 olan etil alkol ve saf su karıştırılarak homojen bir karışım elde ediliyor. Kullanılan etil alkolün hacmi 50 cm3, saf suyunki 70 cm3 ise, karışımın özkütlesi kaç g/cm3 olur? Çözüm Tanım tanım tanım. Hepsi tanımdan çözülür. Son kütleyi son hacme bölünce karışımın özkütlesi bulunur. Kütleleri hesaplayıp toplayacağız, sonra hacimleri hesaplayıp toplayacağız. Toplam kütlenin toplam hacme oranı özkütleyi verecek. d_{karisim}=\frac{m_{toplam}}{V_{toplam}} m_{toplam} = m_{etil \space alkol} + m_{su} m_{etil \space alkol} = d_{etil \space alkol} \times V_{etil \space alkol} m_{etil \space alkol} = 0,8 \space g/cm^3 \times 50 \space cm^3 = 40 \space g m_{su} = d_{su} \times V_{su} m_{su} = 1 \space g/cm^3 \times 70 \space cm^3 = 70 \space g m_{toplam} = 40 \space g + 70 \space g = 110 \space g V_{toplam} = V_{etil \space alkol} + V_{su} V_{toplam} = 50 \space cm^3 + 70 \space cm^3 = 120 \space cm^3 d_{karisim}=\frac{110 \space g}{120 \space cm^3} = 0,92 \space g/cm^3Bu sorunun sonucu önemli. Bize karışımın özkütlesinin karışımı oluşturan maddelerin özkütleleri arasında olduğunu gösteriyor. dsu > dkarışım > detil alkol. Aşağıdaki grafik bu sonucun özeti. Eşit hacimli ya da eşit kütleli iki maddenin homojen karışımının özkütle formüllerini çıkarabilirsiniz, ama kesinlikle ezberlemeyin. Hangisi hangisiydi unutursunuz, tanımdan çözmek her zaman daha kolaydır ve garantilidir. Günlük hayatta özkütle Kuyumcular altının kaç ayar olduğunu belirlemek için getirilen takıların özkütlesini hesaplar. Örneğin, 22 ayar altın bir alaşımdır, %91,6 saf altın içerir, gerisi bakır gibi başka metallerden oluşur. Porselen yapımında, farklı sertlik ve dayanıklılıkta malzeme üretmek için hangi maddeden ne kadar koymak gerektiği özkütleler hesaplanarak belirlenir. Özkütle Problemleri Yarıçapı 10 cm olan küre şeklindeki bir bakır topun kütlesi ne kadardır? dbakır = 8,96 g/cm3 Bir ayrıtı 20 cm olan küp şeklinde bir tahta bloğun kütlesi 5,6 kg olduğuna göre, özkütlesi kaç g/cm3tür? Özkütle ile ilgili Fizik dersi Kazanımları Özkütleyi, kütle ve hacimle ilişkilendirerek açıklar. Sabit sıcaklık ve basınçta ölçüm yapılarak kütle-hacim grafiğinin çizilmesi; kütle, hacim ve özkütle kavramları arasındaki matematiksel modelin çıkarılması sağlanır. Kütle-özkütle, hacim-özkütle grafiklerinin çizilmesi ve yorumlanması sağlanır. Karışımların özkütlelerine değinilir. Matematiksel hesaplamalara girilmez. Archimedes ve el-Hazini’nin özkütle ile ilgili yaptığı çalışmalara kısaca değinilir. Günlük hayatta saf maddelerin ve karışımların özkütlelerinden faydalanılan durumlara örnekler verir. Kuyumculuk, porselen yapımı, ebru yapımı gibi özkütleden faydalanılan çalışma alanlarına değinilir. Özkütle ile ilgili MEB ve EBA Kazanım Testleri 9. sınıf madde ve özellikleri – Test 2 ve 3

yoğunluk arttıkça basınç artar mı